ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

 

Esas Sayısı     

 :

  2015/2 (Siyasi Parti Mali Denetimi)

Karar Sayısı  

 :

  2018/40

Karar Tarihi

 :

  21/6/2018

R.G. Tarih – Sayısı  

 :

  19/10/2018-30570

 

I. MALİ DENETİMİN KONUSU

 

Hak ve Eşitlik Partisi 2014 yılı kesin hesabının incelenmesidir.

 

II. İLK İNCELEME

 

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Alparslan ALTAN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN,  Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA ve Rıdvan GÜLEÇ’in katılımlarıyla 26/5/2016 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağı sorunu görüşülmüştür;

 

2.2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 73. maddesinin üçüncü fıkrasında “…İller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesinhesaplar, merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanır ve birleştirilir” denilmiş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikinci fıkrasında da “Siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir.”  denilerek il örgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile Parti Genel Merkezine ilişkin kesin hesabın Merkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek karara bağlanacağı, birleştirileceği ve birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin Anayasa Mahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.

 

3. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının siyasi parti teşkilat listesinde aktif görünmesine rağmen Hak ve Eşitlik Partisinin teşkilatlandığı kırkdört ile ait 2014 yılı kesin hesabının gönderilmediği tespit edilmiştir.

 

4. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genel merkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine ait olabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet, parti yetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasi parti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabet eden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

 

5. Ayrıca, partilerin genel merkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta, telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb. bir takım genel yönetim giderlerini de yapması gerekir. 

6. 2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinde, bir siyasi partinin bütün gelirlerinin, o siyasi partinin tüzelkişiliği adına elde edileceği; 70. maddesinde, siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi partinin bütün giderlerinin, o siyasi parti tüzelkişiliği adına yapılacağı; 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde de yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre, parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir. Parti yetkililerinin, bu şekilde yapmış oldukları gider bedellerini partiye bağış geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzelkişiliği adına hesaplara dâhil etmesi gerekir. 

 

7. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışı gelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılı Kanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.

    

8. Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan dolayı 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine istinaden gerekli işlemlerin yapılmasını temin için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

      

9. Bu itibarla Hak ve Eşitlik Partisinin 2014 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;

 

- Genel Merkeze ait kesin hesapların sunulmasından dolayı işin esasının incelenmesine, 

   

- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkez kesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerin kaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bu kararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,

    

- Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılması, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan, Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

 

OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

 

III. ESASIN İNCELENMESİ

 

10. Hak ve Eşitlik Partisinin, Anayasa Mahkemesine verdiği 2014 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığı tarafından hazırlanıp Raportör Sadettin CEYHAN tarafından heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

 

11. Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerde Partinin 2014 yılı gelirlerinin 699.853,92 TL, giderler toplamının 698.800,36 TL olduğu anlaşılmaktadır.

 

12. Partinin 2014 yılı kesin hesabının gelir ve gider rakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu haliyle 2014 yılı kesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

 

A. Gelirlerin İncelenmesi

 

1.    Genel Merkez Gelirleri

 

13. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 345.476,58 TL olup, bunun 9.520,00 TL’si üye giriş aidatlarından, 249.921,19 TL’si bağışlardan ve 86.035,39 TL’sinin faaliyet gelirlerinden oluşmaktadır.

 

14. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

 

2. İl Örgütleri Gelirleri

        

15. Partinin il örgütlerine ait gelirler toplamı 354.377,34 TL olup, bunun 16.337,00 TL’si üye giriş aidatlarından, 82.651,42 TL’si üye yıllık aidatından, 247.421,48 TL’si bağışlardan, 7.917,44 TL’si faaliyet gelirlerinden ve 50 TL’si diğer çeşitli gelirlerden oluşmaktadır.

 

16. İl örgütlerinin 2014 yılı kesin hesap çizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

 

B. Giderlerin İncelenmesi

 

1.    Genel Merkez Giderleri

 

17. Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 344.770,32 TL olup, bunun 37.177,59 TL’si personel giderlerinden, 1.064,00 TL’si temsil ve ağırlama giderlerinden, 2.476,81 TL’si kırtasiye ve büro giderlerinden, 12.965,80 TL’si iletişim giderlerinden, 4.688,22 TL’si elektrik giderlerinden, 649,5 TL’si bakım onarım giderlerinden, 539,44 TL’si taşıma hizmet giderlerinden, 4.450,00 TL’si mali danışmanlık giderlerinden, 2.590,43 TL’si diğer dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetlerden, 14.055,00 TL’si yolluk ve harcırah giderlerinden, 28.080,00 TL’si kira giderlerinden, 4.290,00 TL’si aidat giderlerinden, 109.025,97 TL’si dava icra ve noter giderlerinden, 8.910,14 TL’si yemek ve temizlik giderlerinden, 846,60 TL’si ilan ve reklam giderlerinden, 537,04 TL’si havale giderlerinden, 2.207,80 TL’si çeşitli giderlerden ve 110.215,98 TL’si diğer vergi, resim ve harç giderlerinden oluşmaktadır.

 

18. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

 

2. İl Örgütleri Giderleri

 

19. Partinin il örgütlerine ait giderler toplamının 354.030,04 TL olup bunun 69.220,25 TL’si personel giderlerinden, 36.774,08 TL’si temsil ağırlama giderlerinden, 24.906,35 TL’si kırtasiye-büro-matbaa giderlerinden, 8.983,60 TL’si haberleşme giderlerinden, 2.115,14 TL’si seyahat ve konaklama giderlerinden, 2.509,00 TL’si miting, etkinlik ve tanıtım giderlerinden, 142.974,17 TL’si kira giderlerinden, 8.104,00 TL’si bakım onarım ve diğer giderlerden, 24.597,55 TL’si ısınma-aydınlatma ve temizlik giderlerinden, 8.044,90 TL’si vergi-sigorta-noter giderlerinden, 25.801,00 TL’si taşıma-ulaşım giderlerinden oluşmaktadır.

 

20. İl örgütlerinin 2014 yılı kesin hesap çizelgelerinin gider bölümü üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

 

C. Parti Mallarının İncelenmesi

 

21. Partinin 2014 yılı defter ve belgeleri üzerinde yapılan incelemede, herhangi bir taşınır, taşınmaz mal ve menkul kıymet ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.

    

IV. SONUÇ

 

Hak ve Eşitlik Partisinin 2014 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;

 

Partinin 2014 yılı kesin hesabında gösterilen 699.853,92 TL gelir ve 698.800,36 TL giderin eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygun olduğuna, 21/6/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

 

Başkan

Zühtü ARSLAN

Başkanvekili

Burhan ÜSTÜN

Başkanvekili

Engin YILDIRIM

 

 

 

 

 

 

 

Üye

Serdar ÖZGÜLDÜR

Üye

Serruh KALELİ

Üye

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

 

 

 

 

 

 

 

Üye

Recep KÖMÜRCÜ

Üye

Hicabi DURSUN

Üye

Celal Mümtaz AKINCI

 

 

 

 

 

 

 

Üye

M. Emin KUZ

Üye

Hasan Tahsin GÖKCAN

Üye

Kadir ÖZKAYA

 

 

 

 

 

 

 

Üye

Rıdvan GÜLEÇ

Üye

Recai AKYEL

Üye

Yusuf Şevki HAKYEMEZ