ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

 

Esas Sayısı     

 :

  2015/33 (Siyasi Parti Mali Denetimi)

Karar Sayısı  

 :

  2018/81

Karar Tarihi

 :

  8/11/2018

R.G. Tarih – Sayı

 :

  8/12/2018 – 30619

 

I. MALİ DENETİMİN KONUSU

 

Gezi Partisi 2014 yılı kesin hesabının incelenmesidir.

 

II. İLK İNCELEME

 

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Alparslan ALTAN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ’in katılımlarıyla 26/5/2016 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında;

        

2. Gezi Partisinin 2014 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;

 

- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,

 

- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkez kesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerin kaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bu kararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,

 

OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

 

III. ESASIN İNCELENMESİ

 

3. Gezi Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2014 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığı tarafından hazırlanıp Raportör Sadettin CEYHAN tarafından Heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

 

4. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter ve belgelerde Partinin 2014 yılı gelirleri toplamının 62.739,13 TL, giderler toplamının 67.921,38 TL olduğu anlaşılmaktadır.

 

5. Partinin 2014 yılı kesin hesabının gelir ve gider rakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu; bu hâliyle 2014 yılı kesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

 

 

 

 

A. Gelirlerin İncelenmesi

 

1.    Genel Merkez Gelirleri

 

6. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 22.733,36 TL olup bunun 5.595,00 TL’si üye yıllık aidatlarından, 17.138,36 TL’si bağış gelirlerinden oluşmaktadır.

 

7. Parti Genel Merkezinin 2014 yılı defter kayıtları ve gelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede aşağıda belirtilenler dışındaki gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

 

Gezi Partisi Genel Merkezine gönderilen yazıyla;

 

Partinizin 2014 yılı hesabı ile ilgili olarak aşağıda belirtilen bilgilere ve belgelere ihtiyaç duyulmuştur.

 

 

Yevmiye No

Yevmiye Tarihi

Açıklama

Tutar (TL)

3

8.01.2014

Burhan Akşahin

50,00

4

9.01.2014

Özcan Arslan

50,00

5

9.01.2014

Fatma Paraş

100,00

6

9.01.2014

Hasan Paraş

100,00

7

10.01.2014

İnci Şimşek

100,00

15

3.02.2014

Burhan Akşahin

50,00

16

4.03.2014

Ilgın Şeker

600,00

17

7.02.2014

Özcan Arslan

50,00

22

1.03.2014

Ferda Bekteşer

400,00

23

4.03.2014

Burhan Akşahin

50,00

24

4.03.2014

Kadri Aslan

50,00

25

7.03.2014

Serkan Duman

150,00

31

10.03.2014

Özcan Arslan

50,00

32

17.03.2014

Kadri Aslan

50,00

33

31.03.2014

Fatma Paraş

100,00

34

21.03.2014

Hasan Paraş

100,00

35

31.03.2014

İnci Şimşek

100,00

36

2.04.2014

Burhan Akşahin

50,00

38

4.04.2014

Ilgın Şeker

300,00

39

8.04.2014

Özcan Arslan

50,00

48

15.04.2014

Kadri Aslan

50,00

49

15.04.2014

Pınar Taşkın

300,00

50

5.05.2014

Ilgın Şeker

300,00

51

7.05.2014

Özcan Arslan

50,00

52

8.05.2014

M. Ali Bekteşer

250,00

53

13.05.2014

M. Ali Bekteşer

250,00

54

14.05.2014

Kadri Aslan

50,00

55

15.05.2014

Yasemin Conker

200,00

57

21.05.2014

Sezai Akdemir

150,00

58

22.05.2014

Berna Erer

200,00

59

22.05.2014

Gülin Bostan

300,00

60

22.05.2014

Mine Sarıbey

200,00

61

22.05.2014

Esra Öztuna

300,00

62

23.05.2014

Fatma Paraş

590,00

63

26.05.2014

Ayşe L. Akat

50,00

64

26.05.2014

Yalçın Akşahin

200,00

65

27.05.2014

İdil E. Türkoğlu

50,00

66

27.05.2014

Yasemin Conker

950,00

68

5.06.2014

Ayşe C. Tekman

40,00

69

9.06.2014

Özcan Arslan

50,00

72

16.06.2014

Kadri Aslan

50,00

73

30.06.2014

Cem Köksal

600,00

74

7.07.2014

Özcan Arslan

50,00

75

9.07.2014

Fatma Paraş

160,00

76

9.07.2014

Ayşe C. Tekman

40,00

79

14.07.2014

Kadri Aslan

50,00

80

15.07.201

Sermin Tuncay

120,00

81

24.07.204

Lütfiye Tere

300,00

82

31.07.2014

Sıdıka Bekteşer

600,00

83

1.08.2014

Azize Uslu

320,00

84

7.08.2014

Özcan Arslan

50,00

85

8.08.2014

Sıdıka Bekteşer

600,00

86

12.08.2014

Fatma Paraş

100,00

87

14.08.2014

Kadri Aslan

50,00

88

1.09.2014

Müge Çubukçu

200,00

89

3.09.2014

Ekin Kohen

200,00

90

3.09.2014

Feyza Berkman

200,00

91

5.09.2014

Cansın Çoloğlu

100,00

92

5.09.2014

Gökhan Sesen

100,00

93

5.09.2014

Vasıf Cımrık

200,00

94

05.0.92014

Sıdıka Bekteşer

150,00

95

5.09.2014

SMS Bağış

20,40

96

5.09.2014

Sebahat Çıdal

400,00

97

5.09.2014

Özcan Arslan

50,00

98

8.05.2014

Serkan Duman

50,00

99

8.05.2014

Sıdıka Bekteşer

50,00

100

8.09.2014

Elif T. Taht

150,00

101

8.09.2014

Soma İçin Bağış

1.000,00

102

8.09.2014

Pembe C. Erk

600,00

103

8.09.2014

Güzide Bırakın

200,00

104

12.09.2014

Kadri Aslan

50,00

105

15.09.2014

Cem Köksal

250,00

106

16.09.2014

Fatma Paraş

50,00

107

26.09.2014

Özcan Arslan

50,00

108

1.10.2014

Fatma Paraş

50,00

109

8.10.2014

Fatma Aksu

100,00

110

8.10.2014

Nurgül Güney

150,00

111

8.10.2014

Hakan A. Toker

300,00

112

9.10.2014

Güzide Bırakın

95,00

113

9.10.2014

İnci Şimşek

50,00

114

9.10.2014

Pınar Taşkın

50,00

115

9.10.2014

Y. Emre İpek

50,00

117

14.10.2014

Kadri Aslan

50,00

118

3.11.2014

Özcan Arslan

50,00

122

12.11.2014

Fatma Paraş

50,00

123

14.11.2014

Kadri Aslan

50,00

124

1.12.2014

Özcan Arslan

50,00

125

3.12.2014

Pınar Taşkın

50,00

129

11.12.2014

Fatma Paraş

50,00

130

15.12.2014

Kadri Aslan

50,00

131

18.12.2014

M. Ali Bekteşer

4,96

TOPLAM:

 

15.490,36

 

 

Partinizin 2014 yılı işletme defterinde kayıtlı olan ve yukarıdaki tabloda ayrıntıları verilen toplam 15.490,36 TL tutarında gelire ilişkin makbuz gelir evrakları içerisinde bulunmamaktadır.

 

              Söz konusu belgelerin varsa gönderilmesi, aksi takdirde gönderilmeme nedenlerinin izahı” istenmiştir.

   Parti tarafından söz konusu yazıya cevap verilmemiştir.

2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinde “Bir siyasi partinin bütün gelirleri, o siyasi partinin tüzelkişiliği adına elde edilir. / Siyasi partilerin genel merkezlerinin ve teşkilat kademelerinin gelirleri, parti merkez karar ve yönetim kurulunca bastırılan makbuzlar karşılığında alınır. Bastırılan ve parti teşkilat kademelerine gönderilen gelir makbuzlarının seri ve sıra numaralarına ait kayıtlar parti genel merkezinde tutulur. Parti teşkilat kademeleri aldıkları ve kullandıkları makbuzlar dolayısıyla parti merkez karar ve yönetim kuruluna karşı mali sorumluluk taşırlar. / Sağlanan gelirin türü ve miktarıyla, gelirin sağlandığı kimsenin adı, soyadı ve adresi, makbuzu düzenleyenin sıfatı, adı, soyadı ve imzası, makbuzda ve dip koçanlarında yer alır. / Makbuzların asıl kısımlarıyla dip koçanlarında aynı sıra numarası bulunur. Makbuz dip koçanlarının saklama süresi, Anayasa Mahkemesinin ilk inceleme kararının ilgili partiye bildirilme tarihinden itibaren beş yıldır.”, 75. maddesinin dördüncü fıkrasında, “Anayasa Mahkemesi denetimi sonunda, o siyasi partinin gelir ve giderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veya kanuna uygun olmayan gelirler ile giderler dolayısıyla da bunların Hazineye gelir kaydedilmesine karar verir.” ve 76. maddesinin üçüncü fıkrasında “Bu Kanun’un 69 uncu maddesinde belirtilen esaslara aykırı olarak bir siyasi partinin tevsik edilmeyen kaynaklardan gelir sağladığı anlaşılırsa, Anayasa Mahkemesi kararıyla bu gelir Hazineye irat kaydedilir.” hükümleri yer almaktadır.

 

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri gereği siyasi partiler elde ettikleri gelirleri parti tüzel kişiliği adına ve parti merkez ve karar yönetim kurulunca bastırılan makbuzlar karşılığında ilgili defterlere kaydederek elde etmeleri gerekmektedir. Yine siyasi partilerin makbuz dip koçanlarını, Anayasa Mahkemesinin ilk inceleme kararının ilgili partiye bildirilme tarihinden itibaren beş yıl süreyle saklamaları zorunludur. Bu sebeple Partinin işletme defterine kaydedilen ancak 2014 yılı gelir evrakları içinde makbuzu bulunmayan 15.490,36 TL gelir karşılığı Parti mal varlığının 2820 sayılı Kanun’un 75. ve 76. maddeleri gereği Hazineye irat kaydedilmesi gerekir.

 

   2. İl Örgütleri Gelirleri

           

   8. Parti il örgütlerinin gelirleri toplamı 40.005,77 TL olup bunun 17.343,13 TL’si üye yıllık aidatından, 22.557,64 TL’si bağış gelirlerinden, 105,00 TL’si faaliyet gelirlerinden oluşmaktadır.

 

   9. İl örgütlerinin 2014 yılı kesin hesap çizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

 

B. Giderlerin İncelenmesi

 

1.    Genel Merkez Giderleri

 

10. Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 23.145,44 TL olup bunun 2.974,93 TL’si temsil ve ağırlama giderlerinden, 4.809,88 TL’si kırtasiye ve büro giderlerinden, 3.991,25 TL’si haberleşme giderlerinden, 9,45 TL’si taşıma giderlerinden, 865,82 TL’si seyahat giderlerinden, 6.200,00 TL’si kira giderlerinden, 84,50 TL’si bakım onarım giderlerinden, 2.899,16 TL’si vergi sigorta ve noter giderlerinden, 477,00 TL’si demirbaş giderlerinden, 833,45 TL’si teşkilata yardım giderlerden oluşmaktadır.

 

11. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede aşağıda belirtilenler dışındaki giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

 

Gezi Partisi Genel Merkezine gönderilen yazıyla;

 

Yevmiye No

Yevmiye Tarihi

Açıklama

Tutar (TL)

2

02.01.2014

Kira

600,00

9

15.01.2014

Hire Express Kırtasiye

156,00

12

15.01.2014

Hire Express Kırtasiye

100,00

18

17.01.2014

Halıcılar Kırtasiye

42,57

21

20.01.2014

Ali Baba Kırtasiye

146,00

45

04.02.2014

Tom Flash kırtasiye

185,00

46

05.02.2014

Kira

600,00

54

05.03.2014

Kira

600,00

57

09.03.2014

Muaf Kafe- Temsil

105,00

64

05.04.2014

Civan Su- Temsil

260,00

65

06.04.2014

Kira

600,00

84

14.04.2014

Türk Telekom

23,50

85

14.04.2014

Türk Telekom

14,75

86

14.04.2014

Türk Telekom

20,00

87

16.04.2014

Türk Telekom

27,75

88

30.04.2014

CND Medya

206,38

91

06.05.2014

Kira

800,00

97

21.05.2014

Türk Telekom

19,75

98

05.06.2014

Kira

600,00

104

09.06.2014

Türk Telekom

40,00

105

09.06.2014

Türk Telekom

31,50

106

09.06.2014

AESAŞ

62,20

114

19.06.2014

Hoshila C Panel

350,00

115

23.06.2014

Türk Telekom

18,25

118

23.06.2014

İnternet

150,00

123

27.06.2014

İnternet

100,00

126

29.06.2014

Bismak Gıda

158,00

129

01.07.2014

Tesisat Bedeli

29,50

130

04.07.2014

Kira

600,00

133

07.07.2014

İnternet

50,00

136

09.07.2014

İnternet

100,00

139

10.07.2014

İnternet

50,00

142

14.07.2014

İnternet

350,00

145

14.07.2014

İnternet

70,00

148

14.07.2014

İnternet

50,00

151

18.07.2014

Türk Telekom

21,25

152

21.07.2014

İnternet

50,00

155

25.07.2014

Akcamlar gıda

235,00

156

31.07.2014

İnternet

200,00

159

31.07.2014

İnternet

100,00

162

31.07.2014

İnternet

100,00

168

02.08.2014

İnternet

100,00

171

05.08.2014

İnternet

60,00

174

05.08.2014

İnternet

50,00

178

06.08.2014

İnternet

140,00

181

08.08.2014

Kira

600,00

184

08.08.2014

Oset Reklam

141,60

186

11.08.2014

İnternet

50,00

190

16.08.2014

Ereller Gıda

119,15

194

18.0.82014

İnternet

50,00

197

18.08.2014

Türk Telekom

98,75

205

05.09.2014

Kira

600,00

214

11.09.2014

İnternet

150,00

217

11.09.2014

İnternet

80,00

220

11.09.2014

Teşkilat Yardımı

500,00

221

12.09.2014

İnternet

100,00

224

15.09.2014

İnternet

150,00

227

15.09.2014

İnternet

4,00

231

18.09.2014

Türk Telekom

18,50

232

19.09.2014

İnternet

100,00

235

21.09.2014

Oray Kırtasiye

150,00

237

22.09.2014

İnternet

100,00

240

23.09.2014

İnternet

50,00

243

30.09.2014

Oray Ofis

104,11

244

30.09.2014

Oray Ofis

110,90

246

01.10.2014

C Panel

100,00

255

09.10.2014

Kira

600,00

251

08.10.2014

Özka Kırtasiye

45,00

254

08.10.2014

Özka Kırtasiye

45,00

255

09.10.2014

Kira

600,00

259

09.10.2014

Mey Temsil

100,00

263

14.10.2014

İnternet

45,00

266

20.10.2014

İnternet

50,00

269

20.11.2014

Türk Telekom

18,25

270

24.11.2014

İnternet

100,00

273

24.11.2014

İnternet

29,00

278

02.12.2014

Türk Telekom

18,25

279

02.12.2014

İnternet

30,00

282

09.12.2014

İnternet

49,00

285

15.12.2014

İnternet

49,00

288

17.12.2014

Teşkilat Yardımı

50,00

TOPLAM:

 

 

   13.577,91

 

            Partinizin 2014 yılı işletme defterinde kayıtlı olan ve yukarıdaki tabloda ayrıntıları verilen toplam 13.577,91 TL tutarındaki harcamaya ait fatura veya fatura yerine geçen belge gönderdiğiniz gider evrakları içerisinde bulunmamaktadır. Bu harcamalara ilişkin varsa faturaların, fatura yerine geçen belgelerin veya harcamanın doğruluğunu gösterecek muhtevaya sahip diğer tevsik edici belgelerin tarafımıza gönderilmesi; bu belgeler yok ise bu belgelerin bulunmama nedeninin izahı;” istenmiştir.

 

Parti söz konusu yazıya cevap vermemiştir. 

           

2820 sayılı Kanun’un 74. maddesinin altıncı fıkrasında “Siyasi partiler harcamalarını fatura, fatura yerine geçen belgeler ile bu belgelerin temin edilmesinin mümkün olmadığı hallerde harcamanın doğruluğunu gösterecek muhtevaya sahip olmak şartıyla diğer belgelerle tevsik ederler. Ancak kaybolma, yırtılma ve yanma gibi mücbir sebeplerle aslının temin edilmediği hallerde, fatura ve fatura yerine geçen belgeler yerine bu belgeleri düzenleyenlerden alınacak tasdikli örnekleri kullanılabilir.” 75. maddesinin dördüncü fıkrasında “Anayasa Mahkemesi denetimi sonunda, o siyasi partinin gelir ve giderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veya kanuna uygun olmayan gelirler ile giderler dolayısıyla da bunların Hazineye gelir kaydedilmesine karar verir.” ve 76. maddesinin son fıkrasında: “Belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyen parti giderleri miktarınca parti malvarlığı, Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineye irat kaydedilir.” denilmiştir.

 

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri gereğince siyasi partiler harcamalarını fatura, fatura yerine geçen belgeler ile bu belgelerin temin edilmesinin mümkün olmadığı hâllerde harcamanın doğruluğunu gösterecek muhtevaya sahip olmak şartıyla diğer belgelerle tevsik etmek zorundadırlar. Ayrıca kaybolma, yırtılma ve yanma gibi mücbir sebeplerle aslının temin edilmediği hâllerde de fatura ve fatura yerine geçen belgeler yerine bu belgeleri düzenleyenlerden alınacak tasdikli örneklerin kullanılması gerektiği ilgili Kanun maddesinde ifade edilmiştir. Yapılan incelemede ise gider belgeleri içinde toplam değeri 13.577,91 TL olan harcamaya ait fatura, fatura yerine geçen belge veya harcamanın doğruluğunu gösterecek muhtevaya sahip tevsik edici belgenin bulunmadığı tespit edilmiştir.

 

Bu sebeple Genel Merkez kesin hesabında gösterilen ve tevsik edilmeyen 13.577,91 TL gider karşılığı Parti mal varlığının Hazineye irat kaydedilmesi gerekir.

 

2. İl Örgütleri Giderleri

 

12. Parti il örgütlerinin giderleri 44.775,94 TL olup bunun 4.390,48 TL’si temsil ve ağırlama giderlerinden, 2.047,33 TL’si kırtasiye ve büro giderlerinden, 1.269,35 TL’si haberleşme giderlerinden, 659,81 TL’si seyahat giderlerinden, 28.885,00 TL’si kira giderlerinden, 153,48 TL’si bakım onarım giderlerinden, 2.203,74 TL’si ısınma, elektrik ve temizlik giderlerinden, 4.109,37 TL’si vergi, sigorta ve noter giderlerinden, 1.057,38 TL’si teşkilata yardım giderlerinden oluşmaktadır.

 

13. İl örgütlerinin 2014 yılı kesin hesap çizelgelerinin gider bölümü üzerinde yapılan incelemede giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

 

 

 

 

 

C. Parti Mallarının İncelenmesi

 

14. Partinin 2014 yılı defter ve belgeleri üzerinde yapılan incelemede herhangi bir taşınmaz mal ve menkul kıymet ediniminin olmadığı, edinilen 477,00 TL tutarındaki taşınırın ise Kanun’a uygun olarak edinildiği anlaşılmıştır.

 

IV. SONUÇ

 

Gezi Partisinin 2014 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;

 

A. Kanun’a uygun olmayan 15.490,36 TL gelir, 13.577,91 TL gider olmak üzere toplam 29.068,27 TL karşılığı Parti mal varlığının 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 75. ve 76. maddeleri uyarınca Hazineye irat kaydedilmesine,

 

B. Partinin 2014 yılı kesin hesabında gösterilen 62.739,13 TL gelir ve 67.921,38 TL giderin Hazineye irat kaydedilenler dışında kalan bölümünün eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğuna,

 

8/11/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

    

  Başkan

Zühtü ARSLAN

Başkanvekili

Burhan ÜSTÜN

Başkanvekili

Engin YILDIRIM

 

 

 

 

 

 

 

Üye

Serdar ÖZGÜLDÜR

Üye

Serruh KALELİ

Üye

 Recep KÖMÜRCÜ

 

 

 

 

 

 

 

 

Üye

Celal Mümtaz AKINCI

Üye

Muammer TOPAL

Üye

M. Emin KUZ

 

 

 

 

 

 

 

 

Üye

Hasan Tahsin GÖKCAN

Üye

Kadir ÖZKAYA

Üye

Rıdvan GÜLEÇ

 

 

 

 

 

 

 

 

Üye

Recai AKYEL

Üye

Yusuf Şevki HAKYEMEZ