TÜRKİYE CUMHURİYETİ

 

ANAYASA MAHKEMESİ

 

 

 

 

BİRİNCİ BÖLÜM

 

 

 

 

TEDBİRE İLİŞKİN ARA KARAR

 

 

 

 

I. M. VE Z. M. BAŞVURUSU

 

 (Başvuru Numarası: 2015/2037)

 

 

Karar Tarihi: 19/2/2015

 

 

 

 

 

 

 

 

 

BİRİNCİ BÖLÜM

ARA KARAR

 

Başkan y.

 :

 Burhan ÜSTÜN

Üyeler

 :

 Nuri NECİPOĞLU

 

 

 Hicabi DURSUN

 

 

 Hasan Tahsin GÖKCAN

 

 

 Kadir ÖZKAYA

Raportör

 :

 Volkan ÇAKMAK

Başvurucular

 :

 1- I. M.

 

 

 2- Z. M.

Vekilleri

 :

 Av. Ferdi AMCA

 

I. BAŞVURU SÜRECİ

1. Başvuru, 3/2/2015 tarihinde yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinde Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir.

2. Birinci Bölüm İkinci Komisyonunca, başvurucunun tedbir talebinin Bölüm tarafından karara bağlanması gerekli görüldüğünden, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 33. maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarınca, kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.

II. OLAY VE OLGULAR

A. Olaylar

3. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir:

4. Rusya Federasyonu Dağıstan Cumhuriyeti vatandaşı olan ve 12/5/2014 ile 1/6/2014 tarihlerinde Türkiye'ye giriş yapan başvurucular; kısa dönem ikamet izni sağlanması istemiyle gerçekleştirdikleri başvuru uyarınca verilen randevu gereği bulundukları İstanbul Beylikdüzü İlçe Emniyet Müdürlüğünde; birinci başvurucu hakkında 7/8/2013 tarihli "Genel Güvenlik-Yurda Giriş Yasağı", ikinci başvurucu hakkında 18/11/2013 tarihli  "Genel Güvenlik-Yurda Giriş Yasağı" ile 14/9/2013 tarihli "Hakkında Yasal İşlem Yapılan Kaydı" tahdit kararı bulunduğundan bahisle 25/6/2014 tarihinde gözaltına alınmışlardır.

5. 27/6/2014 tarihli İstanbul Valiliği işlemiyle başvurucular hakkında, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun; 54.maddesi uyarınca sınır dışı edilme, 57. maddesi uyarınca idari gözetim altında bulundurulma kararı alınmış ve aynı tarihte başvurucular İstanbul Kumkapı Geri Gönderme Merkezine teslim edilmiştir.

6. Başvurucular, ülkelerinde özgürlüklerinin, yaşam ve vucüt bütünlüklerinin tehlike altında olduğunu ileri sürerek 1/7/2014 tarihinde İstanbul Valiliği nezdinde gerçekleştirdikleri başvuru ile uluslararası koruma talebinde bulunmuşlar ancak bu talepleri İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğünün 22/7/2014 tarihli işlemiyle reddedilmiştir. Ret işlemine karşı açılan davada yargılama süreci Ankara 1.İdare Mahkemesinin 2014/1660 esasına kayıtlı dosya üzerinde devam etmektedir.  Ayrıca başvurucuların haklarındaki tahdit kararlarının kaldırılması istemiyle yaptıkları 2/9/2014 tarihli idari başvuru henüz sonuçlanmamıştır.

7. Başvurucuların, idari gözetim altında bulundurulmalarına ilişkin karara karşı yaptıkları itiraz İstanbul 6.Sulh Ceza Hakimliğinin 2/10/2014 tarih ve 2014/1509 Değişik İş sayılı kararı ile 'usulüne uygun olarak idari gözetim kararı alınmadığı' gerekçesine yer verilerek kabul edilmiş ve başvurucuların İstanbul Geri Gönderme Merkezinde gözetim altında tutulmasına 2/10/2014 tarihinde son verilmiştir.

8. Başvurucuların sınır dışı edilmelerine ilişkin 27/6/2014 tarihli işlemlere karşı açtıkları davalar; İstanbul 1.İdare Mahkemesinin 22/12/2014 tarih ve E.2014/1781, K.2014/2313 ; 22/12/2014 tarih ve E.2014/1782, K.2014/2314 sayılı kararlarıyla 6458 sayılı Kanun'un 53.maddesi uyarınca kesin olarak reddedilmiştir. Kararların gerekçesinde; çatışma bölgeleriyle bağlantılı faaliyet göstermeleri nedeniyle haklarında yurda giriş yasağı konulan başvurucuların kamu düzeni ve kamu güvenliği açısından tehdit oluşturan kişilerden olduğu görüldüğünden dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık görülmediği hususlarına yer verilmiştir.

9. Başvurucular, imza vermek üzere bulundukları İstanbul Kumkapı Geri Gönderme Merkezinde, 19/1/2015 tarihli İstanbul Valiliği işlemi uyarınca yeniden idari gözetim altına alınmışlar ve 26/1/2015 tarihinde Edirne Geri Gönderme Merkezine nakledilmişlerdir.

10. Başvurucular, sınır dışı edilmelerine ilişkin işlemlere karşı açtıkları davaların reddine ilişkin kararların 6/1/2015 ve 13/1/2015 tarihlerinde tebliğ edilmesi üzerine 3/2/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuşlardır. 

B. İlgili Hukuk

11. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu, Geçici Koruma Yönetmeliği.

III. İNCELEME VE GEREKÇE

A. Başvurucuların İddiaları

12. Başvurucular; sınır dışı edilme işleminin tesisinde hukuka aykırı uygulamalarda bulunulduğunu ve işlemin hukuki değerlendirmesinin yapıldığı yargılama sürecinde adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini, Rusya Federasyonu Dağıstan Cumhuriyetinde çatışmaların ve terör olaylarının devam ettiğini, faili meçhul cinayetlerin, kaçırılmaların ve işkence vakalarının yaşandığını, Rus güvenlik güçlerinin insan haklarını ihlal eden uygulamalar yaptığını, Müslüman oldukları için baskı gördüklerini, sınır dışı edilmeleri halinde Türkiye'de dedeleri ile birlikte kalan çocuklarından ayrı kalacaklarını, sınır dışı edilme kararının bu nedenlerle özgürlükleri, yaşam ve vücut bütünlükleri yönünden risk oluşturduğunu ileri sürerek Anayasa'nın 17., 19., 20. ve 36. maddelerinde yer alan hakların ihlal edildiği iddiasıyla bireysel başvuruda bulunmuş ve Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 73. maddesi uyarınca tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

 

B. Değerlendirme

13. Başvuru formu ve ekleri incelenip tedbir talebi hakkında gereği düşünüldü:

14. 6216 sayılı Kanun'un 49. maddesinin (5) numaralı fıkrası ve Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün "Tedbir kararı" başlıklı 73. maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca, başvurucunun temel haklarının korunması için zorunlu görülen tedbirlere resen veya başvurucunun talebi üzerine karar verilebilecektir.

15. Buna göre; bir işlem ya da kararın uygulanması halinde bireyin anayasal haklarının ihlali yönünde ciddi bir tehlike ortaya çıkacaksa, 6216 sayılı Kanun ile Mahkemeye bu tehlikeyi önlemek amacıyla tedbir kararı verme yetkisi tanınmıştır. Bu yönüyle tedbir yetkisi istisnai bir yetki olup, ancak işlem veya kararın uygulanması halinde yaşam hakkına ya da bireyin maddi ve manevi bütünlüğüne yönelik gerçek ve ciddi bir risk doğacaksa tedbire başvurulabilir (B.No: 2013/9673, 30/12/2013, §25).

16. Dolayısıyla, tedbir kararı verilebilmesi için başvurucunun yaşamına ya da maddi veya manevi bütünlüğüne yönelik ciddi bir tehlike bulunduğunun anlaşılması gerekir (B.No: 2013/9673, 30/12/2013, §24).  Sınır dışı edilecek olan kişinin, sadece kendisi veya mensubu olduğu insan grubu ile ilgili öznel duruma işaret ederek büyük bir olasılıkla kötü muamele göreceğini ispat etmesi gerekmektedir. Tedbir talebi değerlendirilirken, gönderileceği ülkenin genel durumu, başvurucunun geçmiş tecrübesi, riskin güncelliği, kişiselliği gibi hususlar da göz önünde bulundurulacaktır.

                        17. Başvurucuların, sınır dışı edilmeleri yönünde İstanbul Valiliği tarafından 27/6/2014 tarihinde tesis edilen işleme karşı açtıkları davaların İstanbul 1.İdare Mahkemesinin 22/12/2014 tarihli kararlarıyla reddi ve 1/7/2014 tarihinde uluslararası koruma sağlanması amacıyla yaptıkları başvuruları olumsuz sonuçlanması nedeniyle halihazırda sınır dışı edilmeleri yönündeki işlemin uygulanması söz konusudur.  Buna göre, başvurucuların sınır dışı edilmeleri durumunda işkence ve kötü muameleye tabi tutulmaları riskine ilişkin somut ve ciddi veriler olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.

                        18. Uluslararası Af Örgütü tarafından yayımlanan 'Dünyada İnsan Haklarının Durumu' başlıklı 2011 yılına ilişkin raporun 'Bölgesel Genel Bakışlar' bölümünün 'Avrupa ve Orta Asya' kısmında yer alan 'Terörle mücadele ve güvenlik' başlığı altında; "Rusya'nın Kuzey Kafkasya bölgesindeki güvenlik durumu, Çeçenya, İnguşetya, Dağıstan ve komşu bölgeleri etkileyen şiddetle birlikte değişkenliğini korudu. Hükümet yetkilileri, silahlı şiddetle mücadele etmek için alınan önlemlerin etkili olmadığını açıkça kabul etti. Silahlı grupların saldırılarında çok sayıda güvenlik görevlisi ve sivil hayatını kaybetti." ifadelerine yer verilmiştir. Aynı raporun 'Ülke Bilgileri' bölümünün Rusya Federasyonu kısmında ise 'Kuzey Kafkasya'da güvensizlik ortamı' başlığı altında; "Çeçenistan'a komşu bölgeler olan Dağıstan, İnguşetya, Kabardino-Balkarya ve Kuzey Osetya'ya yayılan şiddet nedeniyle, Kuzey Kafkasya'daki güvenlik ortamı değişkenlik gösterdi. Hükümet yetkilileri, silahlı şiddetle mücadele etmek için alınan önlemlerin etkisiz olduğunu açıkça kabul etti. Silahlı gruplar tarafından düzenlenen ayrım yapmadan sivilleri de hedefleyen bombalı intihar saldırıları sonucunda çok sayıda güvenlik görevlisi öldürüldü." ifadelerine; Dağıstan alt başlığı altında da; "Rus insan hakları örgütleri, keyfi gözaltılar ve zorla kaybedilmelerde artış olduğunu belirtirken, yetkililere göre polis ve hükümet görevlilerine yönelik saldırılar yüzde 20 oranında arttı. Avukatlar, gazeteciler ve insan hakları savunucuları artan bir şekilde saldırı ve engellemelere maruz kaldı."  hususlarına yer verilmiştir. Uluslararası Af Örgütünün 2012 yılına ilişkin raporunun 'Avrupa ve Orta Asya' kısmında da "Rusya'nın Kuzey Kafkasya bölgesindeki güvenlik durumu alevlenebilir ve düzensiz halde devam etti. Silahlı gruplar kolluk kuvvetlerini ve diğer yetkilileri hedef almaya devam etti ve sivil halk çapraz ateş ortasında kaldı ve bazı durumlarda kasten üstlerine ateş açıldı." tespitinde bulunulmuştur.

                        19. Diğer taraftan, İnsan Hakları İzleme Örgütü, 28/1/2015 tarihli günlük kısa özetinde; Rusya Federasyonu'nun çalkantılı bölgesi olarak tanımladığı Dağıstan'da, cihatçı ayaklanmacılar ile hükümet kuvvetlerinin, insanlar için yıkıcı ve acı verici gelişmelerin yaşanmasına neden olduğu tespitinde bulunmuştur.

                        20. Bu bağlamda, 6458 sayılı Kanun'un 4. maddesinin (1) numaralı fıkrası ile Geçici Koruma Yönetmeliği'nin 3. maddesinin (1) numaralı fıkrasında hüküm altına alınan ve uluslararası hukuk açısından geçerli bir ilke konumunda bulunan "zulüm tehlikesi altında bulunan yere geri gönderilmeme (non -refoulment)" ilkesi ile uluslararası insan hakları örgütlerinin tespitleri dikkate alındığında; başvurucuların ülkesi Rusya Federasyonu Dağıstan Cumhuriyeti'ne sınır dışı edilmesi halinde bu ülkede yaşamlarına ya da maddi ve manevi varlıklarına yönelik risk bulunduğu iddialarının ciddi nitelikte olduğu sonucuna ulaşıldığından bu aşamada koşulları oluşan tedbir talebinin kabulüne karar verilmesi gerekmektedir.

V.  HÜKÜM

Açıklanan nedenlerle;

A.  Başvurucuların yaşamına ya da maddi veya manevi bütünlüğüne yönelik bir tehlike olduğu iddiasının bu aşamada ciddi bulunması ve uluslararası bir ilke durumunda bulunan non-refoulment ilkesinin işlerliğinin sağlanması amacıyla, 6216 sayılı Kanun'un 49. maddesinin (5) numaralı fıkrası ve Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 73. maddesi gereğince TEDBİR TALEBİNİN KABULÜNE,

B.  Mahkemece yeniden bir karar verilinceye kadar başvurucular I. M. ve Z. M.'nin menşe ülkesi olan RUSYA FEDERASYONU DAĞISTAN CUMHURİYETİ'NE SINIRDIŞI EDİLMESİNE İLİŞKİN İŞLEMİN FİİLEN UYGULANMAMASINA,

C.  Ara karar gereğinin ivedi olarak ifası için kararın birer örneğinin İçişleri Bakanlığı ve İstanbul İl Emniyet Müdürlüğüne gönderilmesine,

19/2/2015 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

 

Başkan y.

Burhan ÜSTÜN

Üye

Nuri NECİPOĞLU

Üye

Hicabi DURSUN

 

 

 

 

 

 

Üye

Hasan Tahsin GÖKCAN

Üye

Kadir ÖZKAYA

 

 

 

 

 

 

 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

 

ANAYASA MAHKEMESİ

 

 

 

 

BİRİNCİ BÖLÜM

 

 

 

 

TEDBİRE İLİŞKİN ARA KARAR

 

 

 

 

I.M. VE Z.M. BAŞVURUSU

 

(Başvuru Numarası: 2015/2037)

 

 

Karar Tarihi: 7/7/2015

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

BİRİNCİ BÖLÜM

ARA KARAR

 

Başkan

 :

 Burhan ÜSTÜN

Üyeler

 :

 Hicabi DURSUN

 

 

 Erdal TERCAN

 

 

 Kadir ÖZKAYA

 

 

 Rıdvan GÜLEÇ

Raportör

 :

 Recep ÜNAL

Başvurucular

 :

 I. M.

 

 

 Z. M.

Vekilleri

 :

 Av. Ferdi AMCA

 

I.     İNCELEME VE GEREKÇE

1.         Mahkemenin 7/7/2015 tarihinde yapmış olduğu toplantıda, başvurucuların 3/2/2015 tarih ve 2015/2037 numaralı başvuruları kapsamında hükmedilen tedbirin devamının gerekip gerekmediği resen incelenip gereği düşünüldü:

2.         Mahkemenin 19/2/2015 tarihli ara kararıyla, başvurucuların yaşamlarına ya da maddi veya manevi bütünlüklerine yönelik bir tehlike olduğu iddiasının ciddi bulunması nedeniyle tedbir taleplerinin kabulü ile Rusya Federasyonu Dağıstan Cumhuriyeti'ne sınır dışı edilmelerine ilişkin işlemin fiilen uygulanmamasına karar verilmiştir.

3.         Halihazırda incelemesi devam eden başvuruya ilişkin Bakanlık görüş yazısı beklenmektedir. Ayrıca başvuru dosyasına, tedbir kararının verilmesini gerektiren koşullarda herhangi bir değişiklik olduğuna dair ek bilgi veya belge de sunulmamıştır.

4.         Açıklanan nedenlerle, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 73. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince, 19/2/2015 tarihli tedbirin, altı aylık sürenin dolacağı 19/8/2015 tarihinden itibaren takdiren üç ay süreyle devamına karar verilmesi gerekir.

II.   HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A.         19/2/2015 tarihli tedbirin, 19/8/2015 tarihinden geçerli olmak üzere ÜÇ AY SÜREYLE DEVAMINA,

B.         Başvurucular I. M. ve Z. M.'nın menşe ülkeleri olan Rusya Federasyonu Dağıstan Cumhuriyeti'ne sınır dışı edilmelerine ilişkin işlemin FİİLEN UYGULANMAMASINA,

C.         Ara kararın birer örneğinin İçişleri Bakanlığı (Göç İdaresi Genel Müdürlüğü)  ve İstanbul İl Emniyet Müdürlüğüne gönderilmesine,

7/7/2015 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

 

 

Başkan

Burhan ÜSTÜN

Üye

Hicabi DURSUN

Üye

Erdal TERCAN

 

 

 

 

 

 

Üye

Kadir ÖZKAYA

Üye

Rıdvan GÜLEÇ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

 

ANAYASA MAHKEMESİ

 

 

 

 

BİRİNCİ BÖLÜM

 

 

 

 

TEDBİRE İLİŞKİN ARA KARAR

 

 

 

 

I. M. VE Z.M. BAŞVURUSU

 

(Başvuru Numarası: 2015/2037)

 

 

Karar Tarihi: 18/11/2015

 

 

 

 

 

 

 

 

BİRİNCİ BÖLÜM

 

ARA KARAR

 

 

Başkan

 :

 Burhan ÜSTÜN

Üyeler

 :

 Serruh KALELİ

 

 

 Nuri NECİPOĞLU

 

 

 Hasan Tahsin GÖKCAN

 

 

 Rıdvan GÜLEÇ

Raportör

 :

 Recep ÜNAL

Başvurucular

 :

 1- I.M.

 

 

 2- Z.M.

Vekilleri

 :

 Av. Ferdi AMCA

 

I.     İNCELEME VE GEREKÇE

5.         Mahkemenin 18/11/2015 tarihinde yapmış olduğu toplantıda, başvurucuların 3/2/2015 tarih ve 2015/2037 numaralı başvuruları kapsamında hükmedilen tedbirin devamının gerekip gerekmediği resen incelenip gereği düşünüldü:

6.         Mahkemenin 19/2/2015 tarihli ara kararıyla, başvurucuların yaşamlarına ya da maddi veya manevi bütünlüklerine yönelik bir tehlike olduğu iddiasının ciddi bulunması nedeniyle tedbir taleplerinin kabulü ile Rusya Federasyonu Dağıstan Cumhuriyeti'ne sınır dışı edilmelerine ilişkin işlemin fiilen uygulanmamasına karar verilmiştir.

7.         Mahkemenin 7/7/2015 tarihli ara kararıyla, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 73. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince, 19/2/2015 tarihli tedbirin, altı aylık sürenin dolacağı 19/8/2015 tarihinden itibaren takdiren üç ay süreyle devamına karar verilmiştir.

8.         Halihazırda başvurunun incelemesi devam etmektedir. Ayrıca başvuru dosyasına, tedbir kararının verilmesini gerektiren koşullarda herhangi bir değişiklik olduğuna dair ek bilgi veya belge de sunulmamıştır.

9.         Açıklanan nedenlerle, İçtüzüğün 73. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince, 19/2/2015 tarihli tedbirin, altı aylık süreye ek üç aylık sürenin dolacağı 19/11/2015 tarihinden itibaren takdiren üç ay süreyle devamına karar verilmesi gerekir.

 

 

III.HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

D.         19/2/2015 tarihli tedbirin, 19/11/2015 tarihinden geçerli olmak üzere ÜÇ AY SÜREYLE DEVAMINA,

E.         Başvurucular I.M. ve Z.M.'nın menşe ülkeleri olan Rusya Federasyonu Dağıstan Cumhuriyeti'ne sınır dışı edilmelerine ilişkin işlemin FİİLEN UYGULANMAMASINA,

F.          Ara kararın birer örneğinin İçişleri Bakanlığı ve İstanbul İl Emniyet Müdürlüğüne gönderilmesine,

18/11/2015 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

 

 

Başkan

Burhan ÜSTÜN

Üye

Serruh KALELİ

Üye

Nuri NECİPOĞLU

 

 

 

 

 

 

Üye

Hasan Tahsin GÖKCAN

Üye

Rıdvan GÜLEÇ